Pader Placi a Spescha davart la scola en Tujetsch – 1805 - 1814

Ord sia descripziun da 1805:
Scola
Quei uffeci ei adossaus als caplons da Sedrun, da Rueras e da Selva. Ils affons san serender en casa-caplania e retscheiver leu instrucziun en leger e scriver en romontsch e latin. Beinduras vegn era in laic admess. Las scolas entscheivan il november e cuozan entochen dumengia da palmas. Spescha manegia ch’ei fussi pli cunvegnient da surschar il dar scola a persunas laicas d’omisduas schlatteinas. Al spiritual duess vegnir surdau ina lavur d’instrucziun pli correspondenta a siu caracter, numnadamein instrucziun en religiun e morala ed en auters arts e scienzias e quei mo alla giuventetgna masculina. Il cuntrari duessan versadas giuvnas sils onns instruir mattatschas pli grondas ella morala, en cuschinar, cuser e filar ed el tenercasa.
La cuolpa d’ina mala sort d’arriva il pli savens dalla ignoranza e dalla nauschadad. Vul ins prevegnir ad ina tala sort ston ins instruir ed educar la giuventetgna, ils vegls ein buca pli da perschuader. Nua che la giuventetgna gauda ina prudenta instrucziun ed ha tschaffen d’emprender, leu sa ins sperar tut bien. Nua che quei ei buca il cass, sedurmenta ins en marschadetgna, per sedestadar en ignoranza e stupiditad.
Il fundament dalla scienzia dat il lungatg mumma; quel ch’ei buca versaus e habels en quel, resta per adina iun tup schani. In lungatg sto in carstagun civilisau emprender da fundament e dominar quel en leger, scriver e tschintschar. Tgeinin ei denton pli adattaus e naturals ch’il lungatg mumma? Quel ch’ei ignorants en quel, baghegia senza fundament!

Egl urbari da Sedrun noda el 1814:

.... dil rest: tgi che vegli tarmetter lur affons tier auters a scola, possien ei sez secunvegnir cun quels tals e pagar particularmein.
Urbari dalla caplania da Sedrun p. 245, scret 1814.

placi-speschaPader Placi a Spescha - igl emprem historiograf dalla val. El ha descret detagliadamein la Val Tujetsch digl onn 1805. Spescha - Pader Baseli
Pader Baseli Berther ha cuntinuau. Sia lavur historica.   Ovras I + Ovras II

UoppenHendry La historia e genealogia dalla schlatteina Hendry da Tujetsch. Il cudisch!

Contact

Tarcisi Hendry
Via Dentervitgs 3
7188 Sedrun
Diese E-Mail-Adresse ist vor Spambots geschützt! Zur Anzeige muss JavaScript eingeschaltet sein!

     WappenTujetsch
  Vischnaunca Tujetsch

     pleiv
        Pleiv Tujetsch

img04.jpg