Uorden ni project da leschas d’observar en Tujetsch, igl onn 1818, ils 12 da matg

1818 Tujetsch Uorden

1. Duei sin mintga specia da tiers il temps dalla primavera vegnir mess pastur, cunzun sils s.h. (salva l'honur) tiers casa (salvanoris) e cauras en mises, nua ch’igl ei caschun ni prighel che tals tiers pudessen far donn.

2. Dueien ils s.h. tiers casa, il temps da primavera ed encunter igl atun, esser enferrai, mintga vischinadi duei uardar da ver sin quels in special pindrer ed en cass ch’el pindrass tals tiers, che duessen far donn ni vessen fatg donn, duei il patrun esser obligaus da pagar agli l’emprema gada 4 x e suenter mintga gada il dubel.

3. Duei mintga vischinadi adina uardar da ver il temps da primavera e da stad in bien e sufficient pindrer.

4. Tuts uordens da stad entscheivan calonda fenadur e lura dueien era las cauras vegnir a casa tier il pastur general ni cumin, quei di dueien era las nuorsas vegnir cargadas silla Puzza.

5. Dueien era da calonda fenadur ils cavals vegnir cargai sut in pastur general sil Tgom, suenter il solit dils onns vargai. Tonaton dueien ils patruns da quels era puder duvrar quels e da quels puder sesurvir per bos e tener en quei temps mintgin sin sia pastira da casa, cun cundiziun ch’ei vegnien teni ord donn ed en cass ch’il patrun advertess ch’ei vessen il vez d’ira pils praus la notg e mettess quels buc en nuegl, sche duei el esser curdaus en castitg d’in ludeivel obercheit.

6. Duei il temps che la vischnaunca fixescha, vegnir cargau ellas alps ed ils mises da Scharinas, Milez, Mulinatsch, Liez, Malamusa, Mila, Surprau, Valtgeva, Cungieri e la Val Bugnei vegnir schubergiai taluisa, che negin duei en quels loghens puder mulscher ni caschar.

7. Tonaton duei scadin puder tener a casa in per armauls, quei ei vaccas ni bos, aber buca dapli.

8. Oreifer ils vadials dueien ils auters tiers vegnir cargai ensemen. S’entelli da mintga patrun.

9. Pertuccont il pastur da casa, eis ei schau sura da seregular a mintga vischinadi.

10. Essend che la vischnaunca ha pigl onn d’uonn lubiu da prender en da tuttas sorts tiers per il solit arvè, sche duei mintgin en otg dis suenter ch’el ei vegnius en cun in tier, esser obligaus da dar en ad in um digl obercheit ch’ei il pli damaneivel. Il temps ch’igl arvè entscheiva ei ils 20 da december digl onn passau. Senza arvè duei negin en quei temps puder vegnir en cun tiers, resalvau sch’el perdess il tier ch’el vegn en, sche duei el per quel buca stuer pagar igl arvè. Vadials sut treis jamnas ein exceptuai.

11. Firaus dueien cun attenziun e cunscienzia vegnir observai sco era tuts donns vegnir schurmegiai e pertgirai e tgi che vegness tgisaus da cunterfar ad in ni l’auter, duei esser curdaus sut rigurus castitg dil cumpetent obercheit.

12. Negin duei puder duvrar uaffens per far fein oreifer il temps che la vischnaunca lai tier da segar fein a pastg. Suenter Nossadunna d’uost (15-08) duei mintgin puder far fein a pastg els loghens enconuschents sco en Strem, Dadens ils Bauns, etc.

13. Negin duei puder metter ora s.h. cultem entochen otg dis suenter descargar las alps.

14. Negin duei puder prender nuorsas dil pastur dallas Puzzas senza mussar la noda ad in um digl obercheit.

E tgi che cunterfagess ad in ni l’auter da quels puncts, duei esser curdaus en castitg dil ludeivel obercheit.


placi-speschaPader Placi a Spescha - igl emprem historiograf dalla val. El ha descret detagliadamein la Val Tujetsch digl onn 1805. Spescha - Pader Baseli
Pader Baseli Berther ha cuntinuau. Sia lavur historica.   Ovras I + Ovras II

UoppenHendry La historia e genealogia dalla schlatteina Hendry da Tujetsch. Il cudisch!

Contact

Tarcisi Hendry
Via Dentervitgs 3
7188 Sedrun
Diese E-Mail-Adresse ist vor Spambots geschützt! Zur Anzeige muss JavaScript eingeschaltet sein!

     WappenTujetsch
  Vischnaunca Tujetsch

     pleiv
        Pleiv Tujetsch

img01.jpg